[Giáo dục ] -Mùa khai giảng và mùi tiền

Thực ra "mùi tiền” - nạn lạm thu đầu năm học mới đã được nhắc tới rất nhiều trong thời gian qua. Tuy nhiên với nhiều bậc phụ huynh câu chuyện này chưa bao giờ hết nóng. Ở Hà Nội dịp này năm ngoái, câu chuyện trường tiểu học Văn Bình (Thường Tín) ép học sinh phải may bộ đồng phục với giá gần 700.000 đồng, cỡ "1 tạ thóc”, gây bức xúc lớn. Ai cũng thấy việc may đồng phục đắt tiền không cần thiết, nhất là tại vùng thuần nông, nhiều nhà không biết xoay xở ra sao.

Ngay sau đó, vụ này bị Sở GD&ĐT Hà Nội tuýt còi. Bộ GD&ĐT sau khai giảng cũng đã ra văn bản chỉ đạo các trường phải tạo điều kiện thuận lợi cho gia đình học sinh tự mua sắm đồng phục của học sinh theo mẫu của nhà trường. Tuyệt đối không tự ý thay đổi mẫu đồng phục, nếu có thay đổi cần được sự đồng thuận của phụ huynh, không bắt buộc học sinh phải may đồng phục mới đầu năm học.… Và mới đây, câu chuyện gây tranh cãi về Đề án thí điểm SGK điện tử của Sở GD&ĐT TPHCM với 4000 tỷ đồng đề xuất cho các học sinh lớp 1,2,3 sử dụng máy tính bảng... có thể xem là dịp để nhận chân rõ hơn về "mùi tiền” trong những động thái của ngành GD nhiều nơi trước ngày khai giảng. Năm ngoái ở Hà Nội có "mùi đồng phục” thì năm nay là "mùi bảo hiểm”. Năm ngoái dư luận băn khoăn liệu có sự ăn chia trong hợp đồng may đồng phục của các trường với doanh nghiệp không, thì nghi ngờ năm nay là có không, sự bắt tay của Sở GD&ĐT với các doanh nghiệp bảo hiểm? Phòng Công tác học sinh sinh viên của Sở này có văn bản hẳn hoi, gửi các phòng GD&ĐT quận, huyện, thị xã và các đơn vị trực thuộc, "định hướng” rõ: "Chỉ nên tham gia bảo hiểm với các công ty có uy tín, đủ điều kiện hoạt động và có hướng dẫn đã được Sở ký triển khai trong năm học 2014-2015”. Vấn đề định hướng chi tiền kiểu này vẫn thường bị xem là "nhạy cảm”. Quyền chủ động lựa chọn công ty để mua bảo hiểm tự nguyện là quyền học sinh và gia đình các em. Không thể là quyền của Sở đã ký triển khai. Cũng may, lãnh đạo Sở sớm nhìn ra văn bản "định hướng” nói trên dù không vụ lợi cũng dễ gây hiểu lầm nên đã nói lại cho rõ. Ban lãnh đạo Sở GD&ĐT Hà Nội nếu cân nhắc kỹ chắc chắn không thể cho cấp dưới ban hành văn bản này . Nhưng cách thức xử lý những trường hợp gây "hiểu lầm” như vậy, trong ngành GD nói chung, lại rất đáng thất vọng. Hầu như người trực tiếp gián tiếp vi phạm vẫn tiếp tục công tác như chưa hề có chuyện gì xảy ra, nên khó hy vọng những sai lầm liên quan tới "mùi tiền” không lặp lại. Những tiền lệ xấu này góp phần dung túng cho nạn lạm thu đầu năm có thể hoành hành, bởi nếu có phát hiện thì nhà trường cũng chỉ bị "nhắc nhở”, thậm chí "rút kinh nghiệm” là xong. Trong khi đó phụ huynh nói chung đều phải oằn lưng đóng học phí và các khoản phí khác cho con em đầu năm học mới, không phải ai cũng dám thắc mắc, tố cáo lạm thu. Một đồng nghiệp vừa cho biết chị vừa đóng hai khoản tiền học cho con dịp này, hai cháu đều họ ngoài công lập, cả thảy gần 18 triệu đồng. Cháu lớp 6 đóng 12 triệu 700 ngàn, gồm 3 khoản: học phí tháng 8 và 9 (4 triệu rưỡi/ tháng), tiền xây dựng trường đầu năm và đồng phục. Cháu nhỏ 4 tuổi đóng 5 triệu 30 ngàn, gồm học phí tháng 8 là 2 triệu 800 ngàn, còn lại là tiền xây dựng trường đầu năm và học phẩm tháng 8. Nhìn rộng ra, cha mẹ nào cũng vất vả gói ghém để lo cho con em mình đâu chỉ mùa khai giảng. Môi trường giáo dục lành mạnh không vẩn đục mùi tiền trong quan hệ giữa các thành viên là một yêu cầu, hơn thế, còn là một thước đo để người dân và giới truyền thông ghi nhận GD&ĐT có thực đổi mới. Cần nghiêm khắc để những người làm quản lý giáo dục, ở thứ bậc nào đi nữa, thấy rằng nếu họ cho ban hành những văn bản gây "hiểu lầm”, đề xuất những đề án hàng nghìn tỷ đồng, nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật bị phát hiện có thể ra tòa, chứ không thể đơn thuần "đóng cửa bảo nhau” hay "được ăn cả ngã về không” như thói thường lâu nay. Thanh Như